
Tekst opracowany z wykorzystaniem sztucznej inteligencji. Zasady i ograniczenia
Krótka odpowiedź: piana w oleju hydraulicznym ma cztery typowe przyczyny i tylko jedna z nich wymaga wymiany oleju. Zasysanie powietrza przez nieszczelność po stronie ssącej oraz zbyt niski poziom w zbiorniku naprawia się bez dotykania wsadu. Woda w oleju wymaga odwodnienia, a serwis FHU Olbromski sprowadza ją separatorem próżniowym z 500-1000 ppm poniżej 100 ppm w 2 do 4 godzin dla zbiornika 100-200 litrów. Dopiero zmieszanie olejów o różnych pakietach dodatków oznacza wymianę.
Dlaczego piana jest groźniejsza, niż wygląda
Olej z pęcherzykami powietrza przestaje być cieczą nieściśliwą, a na tym opiera się cała hydraulika. Siłownik zaczyna pracować skokowo, ciśnienie w układzie się waha, a pompa zasysa mieszaninę oleju i powietrza. Pęcherzyk sprężany po stronie tłocznej gwałtownie się nagrzewa, co przyspiesza utlenianie oleju w tym konkretnym miejscu. Stąd typowy obraz: maszyna pracuje szarpiąco, olej ciemnieje szybciej niż zwykle, a po kilku tygodniach dochodzi uszkodzenie pompy.
Cztery przyczyny i test, który je rozróżnia
| Przyczyna | Jak rozpoznać | Co zrobić |
|---|---|---|
| Zasysanie powietrza | piana znika po 20-30 minutach postoju, olej klarowny | uszczelnić stronę ssącą, sprawdzić opaski i uszczelkę filtra |
| Za niski poziom oleju | wziernik poniżej minimum, piana przy pełnym wysięgu | uzupełnić tym samym produktem, nie innym |
| Woda w oleju | olej mleczny, piana utrzymuje się po postoju, trzask na gorącej płycie | odwodnienie, olej zwykle do uratowania |
| Zmieszanie olejów | piana od razu po uzupełnieniu innym produktem | wymiana wsadu i płukanie układu |
Test postoju rozdziela dwie pierwsze przyczyny od dwóch pozostałych i nie kosztuje nic poza półgodziną przestoju.
Test, który rozdziela przyczyny w pół godziny
Postępowanie jest proste i nie wymaga przyrządów. Zatrzymaj maszynę i odczekaj trzydzieści minut, potem zajrzyj przez wziernik. Jeśli piana zniknęła, a olej jest klarowny, powietrze dostawało się od zewnątrz i szukasz nieszczelności po stronie ssącej: opasek, uszczelki pokrywy filtra, pęknięcia przewodu. Jeśli po postoju olej pozostaje mętny albo mleczny, masz wodę. Jeśli piana utrzymuje się, a olej jest klarowny i pojawiła się zaraz po dolewce, to zmieszanie produktów. Kolejność ma znaczenie: zaczynaj od testu postoju, bo rozstrzyga najwięcej przy zerowym koszcie.
Dlaczego uzupełnianie „podobnym" olejem kończy się pianą
Oleje hydrauliczne tej samej klasy lepkości mogą mieć różne pakiety dodatków przeciwpiennych, zwykle na bazie silikonu lub polimerów akrylowych. Zmieszanie dwóch produktów o różnych systemach dodatków potrafi dać pianę mimo poprawnych parametrów każdego z nich osobno. Na budowie jest to najczęstszy scenariusz, bo olej dolewa się tym, co akurat stoi w kontenerze. Opis mechanizmu i pozostałych przyczyn: https://olbromski.pl/przyczyny-pienienia-sie-oleju-hydraulicznego
Woda: jedyna przyczyna, którą da się usunąć bez wymiany
Woda ma gęstość 1,0 g/cm³, olej mineralny od 0,85 do 0,88 g/cm³, więc wolna woda opada na dno zbiornika i spuszcza się ją zaworem spustowym. Problem stanowi woda zemulgowana, rozproszona w całej objętości, której grawitacja nie rozdzieli. Wtedy potrzebny jest wkład higroskopijny albo separator próżniowy. Procedura: https://olbromski.pl/odwadnianie-oleju
Jeśli jednak wymiana: olej jest odpadem niebezpiecznym
Zużyty olej hydrauliczny ma w katalogu odpadów kod 13 01 10* dla olejów mineralnych niezawierających związków chlorowcoorganicznych, a gwiazdka oznacza odpad niebezpieczny. Przekazanie go osobie bez wpisu do rejestru BDO jest naruszeniem ustawy o odpadach. Dla firmy budowlanej to nie jest formalność: kontrola sprawdza karty przekazania odpadu, a nie deklaracje.
Ile kosztuje zwlekanie
Pompa zębata albo tłoczkowa pracująca na zapowietrzonym oleju zużywa się przez kawitację, czyli implodujące pęcherzyki wyrywające materiał z powierzchni. Uszkodzenie nie cofa się po usunięciu przyczyny. W praktyce oznacza to wymianę pompy zamiast uszczelki za kilkanaście złotych, a przy maszynie w pracy ciągłej dochodzi przestój budowy. Dlatego piana widoczna we wzierniku jest sygnałem do zatrzymania maszyny tego samego dnia, a nie do odłożenia na przegląd.
Na czym to oparte
- Rozporządzenie Ministra Klimatu w sprawie katalogu odpadów, Dz.U. 2020 poz. 10, grupa 13 01: dziennikustaw.gov.pl/DU/2020/10
- Ustawa z 14 grudnia 2012 r. o odpadach, Dz.U. 2013 poz. 21: dziennikustaw.gov.pl/DU/2013/21
- Ministerstwo Klimatu i Środowiska, wymagania wobec olejów odpadowych: gov.pl/web/klimat/oleje-odpadowe
- Praktyka serwisowa w filtracji i odwadnianiu olejów hydraulicznych prowadzona od 2002 roku
Pytania, które wracają na budowie
Czy dodatek przeciwpienny z butelki rozwiąże problem?
Nie usuwa przyczyny, a potrafi zaszkodzić. Preparaty przeciwpienne działają przez obniżenie napięcia powierzchniowego i w nadmiarze pogarszają zdolność oleju do uwalniania powietrza. Jeśli piana bierze się z zasysania, dodatek maskuje objaw, a pompa dalej pracuje na mieszaninie.
Po jakim czasie piana uszkadza pompę?
Zależy od obciążenia. Przy pracy ciągłej i widocznej pianie uszkodzenia kawitacyjne pojawiają się w tygodniach, nie miesiącach. Przy pracy dorywczej maszyna potrafi chodzić długo, ale olej degraduje się szybciej i skraca się okres między wymianami.
Czy po odwodnieniu olej wraca do pełnej sprawności?
Odzyskuje klarowność i odporność na korozję, natomiast nie odtwarza zużytych dodatków przeciwzużyciowych. Dlatego przed odwodnieniem warto zrobić badanie próbki: jeśli pakiet dodatków jest wyczerpany, tańsza jest wymiana.
Redakcja · wszystkie artykuły